Khuôn đột dập là bộ dụng cụ lắp trên máy dập (máy đột, máy ép) dùng để cắt, đột lỗ, uốn, dập vuốt hoặc tạo hình tấm kim loại thành chi tiết theo bản vẽ. Chỉ với một hành trình của máy, khuôn có thể tạo ra một chi tiết hoàn chỉnh hoặc một bước gia công, vì vậy đây là phương pháp cho năng suất rất cao, độ đồng đều tốt và giá thành trên mỗi sản phẩm thấp khi sản xuất số lượng lớn. Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu cấu tạo khuôn và phân biệt khuôn đơn, khuôn tổ hợp, khuôn liên hoàn để chọn đúng loại cho sản phẩm của mình.

1. Cấu tạo cơ bản của một bộ khuôn đột dập

• Đế khuôn trên, đế khuôn dưới: tấm đỡ chính, lắp lên đầu trượt và bàn máy dập.
• Trụ dẫn hướng và bạc dẫn hướng: giữ cho nửa khuôn trên và dưới đi đúng tâm, bảo vệ chày và cối, quyết định độ chính xác và tuổi thọ khuôn. Khuôn chất lượng thường dùng 2 hoặc 4 trụ dẫn hướng.
• Chày (punch): phần đi xuống, tạo hình hoặc cắt vật liệu.
• Cối (die): phần cố định phía dưới, có lỗ hoặc biên dạng tương ứng với chày. Khe hở giữa chày và cối được tính theo chiều dày và loại vật liệu tấm.
• Tấm tháo phôi (stripper), lò xo, chốt định vị, cữ chặn: giữ phôi phẳng, định vị đúng vị trí và gỡ sản phẩm ra khỏi chày sau mỗi hành trình.

Chày, cối và các chi tiết chịu mài mòn thường làm từ thép dụng cụ, được nhiệt luyện để đạt độ cứng cao rồi mới mài tinh hoặc cắt dây đạt kích thước.

2. Phân loại khuôn đột dập theo công dụng

• Khuôn cắt hình, đột lỗ: cắt biên dạng ngoài hoặc đột lỗ trên tấm.
• Khuôn uốn, chấn: tạo góc, gân, mép gấp.
• Khuôn dập vuốt: tạo chi tiết dạng cốc, hộp, vỏ từ tấm phẳng.
• Khuôn dập nổi, dập chữ, dập nóng: tạo ký hiệu, logo, hoa văn hoặc tạo hình phôi đã nung nóng.

3. Khuôn đơn, khuôn tổ hợp và khuôn liên hoàn khác nhau thế nào?

Khuôn đơn

Mỗi hành trình máy chỉ thực hiện một nguyên công (ví dụ chỉ đột lỗ, hoặc chỉ cắt hình). Chi tiết cần nhiều bước sẽ phải qua nhiều bộ khuôn khác nhau.

• Ưu điểm: kết cấu đơn giản, chi phí chế tạo thấp, dễ sửa chữa và thay chày cối.
• Nhược điểm: năng suất thấp hơn, sai số tích lũy qua nhiều lần gá đặt.
• Phù hợp: sản lượng nhỏ và vừa, chi tiết ít nguyên công, làm mẫu thử.

Khuôn tổ hợp (khuôn phức hợp)

Trong cùng một vị trí và một hành trình, khuôn thực hiện đồng thời nhiều nguyên công, ví dụ vừa cắt biên dạng ngoài vừa đột lỗ bên trong.

• Ưu điểm: vị trí tương quan giữa lỗ và biên dạng rất chính xác, sản phẩm phẳng, ít ba via.
• Nhược điểm: kết cấu phức tạp, chế tạo khó và chi phí cao hơn khuôn đơn.
• Phù hợp: chi tiết phẳng yêu cầu độ đồng tâm, vị trí lỗ chính xác như vòng đệm, tấm lót, lá thép kỹ thuật.

Khuôn liên hoàn (khuôn dập bước, progressive die)

Dải tôn được tự động đưa qua nhiều trạm nối tiếp nhau trong cùng một bộ khuôn. Mỗi hành trình, mỗi trạm làm một bước (đột lỗ dẫn hướng, đột lỗ, uốn, tạo hình, cắt rời), và ở trạm cuối rơi ra một sản phẩm hoàn chỉnh.

• Ưu điểm: năng suất cao nhất, dễ tự động hóa với máy cấp phôi, chất lượng đồng đều.
• Nhược điểm: chi phí thiết kế, chế tạo và chỉnh khuôn cao; cần máy dập và hệ cấp phôi phù hợp.
• Phù hợp: sản xuất hàng loạt lớn, chi tiết nhỏ có nhiều nguyên công như cầu đấu, lá tiếp điểm, chi tiết điện tử, chi tiết ô tô xe máy.

4. Bảng so sánh nhanh

5. Cách chọn loại khuôn phù hợp

• Sản lượng: càng lớn thì càng nên đầu tư khuôn liên hoàn để giảm giá thành trên mỗi chi tiết.
• Yêu cầu độ chính xác: lỗ và biên dạng cần đồng tâm cao nên cân nhắc khuôn tổ hợp.
• Vật liệu và chiều dày tấm: ảnh hưởng tới khe hở chày cối, lực dập và vật liệu làm khuôn.
• Máy dập hiện có: lực dập, hành trình, kích thước bàn máy, có hay không có máy cấp phôi.
• Ngân sách và thời gian: khuôn đơn ra nhanh, chi phí thấp, phù hợp khi sản phẩm còn thay đổi thiết kế.

6. Gia công chi tiết khuôn đột dập tại DAKO Việt Nam

DAKO Việt Nam nhận chế tạo khuôn đột dập và gia công các chi tiết khuôn như chày, cối, tấm cối, đế khuôn, trụ và bạc dẫn hướng theo bản vẽ hoặc theo mẫu. Xưởng kết hợp tiện, phay CNC, nhiệt luyện và gia công hoàn thiện để chi tiết lắp ráp chính xác, bền khi làm việc. Gửi bản vẽ để nhận báo giá trong 24 giờ.

Xem thêm: Khuôn đột dập · Khuôn dập đơn · Khuôn dập tổ hợp · Khuôn dập bước · Tấm cối khuôn dập · Cách gửi bản vẽ để báo giá

Liên hệ DAKO Việt Nam: Hotline/Zalo 0983 952 019 · Xưởng: Số 2A ngõ 124 Do Nha, Phường Xuân Phương, Hà Nội · Mở cửa 7:00–21:00 hằng ngày.